Bệnh của cây thông thường phân làm hai loại:
ü Bệnh do thiếu dinh dưỡng, thiếu một hoặc nhiều nguyên tố dinh dưỡng hoặc hàm lượng các chất dinh dưỡng quá nhiều.
ü Bệnh do kí sinh, chủ yếu là do vi khuẩn, chân khuẩn, siêu vi trùng xâm nhập vào gốc cây.
v Bệnh do thiếu dinh dưỡng có thể phân ra làm mấy loại sau:
Đạm: Biểu hiện bên ngoài của cây thiếu đạm là trở nên vàng, đặc biệt càng thể hiện rõ ở những lá già, lá dưới khô vàng, sinh trưởng chậm hoặc hầu như không sinh trưởng. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu sự tổng hợp sắc tố xanh cho lá, ánh sáng bị hạn chế, quá trình chuyển hóa chất dinh dưỡng không thể diễn ra được. Còn đạm quá nhiều sẽ hạn chế sự hấp thụ magie, kali, canxi, đồng dẫn đến màu sắc lá trở nên xanh đen, lá to, thân cây dài mà rễ lại nhỏ. Cách giải quyết tốt nhất là thay nước để cân bằng chất đạm trong bể.
Lân: Cây thiếu lân thường phát hiện thấy hoa thanh tố sắc đỏ với sắc xanh diệp lục hỗn hợp dẫn đến gốc cây lộ rõ màu đồng tía thậm chí cả màu đỏ tía. Nếu hàm lượng lân quá nhiều lá dày sắc đậm đoạn giữa ngắn lại, lân quá nhiều còn tạo điều kiện cho rêu nảy nở. Thông thường trong bể cá hàm lượng lân nhiều nên phải định kì thay nước.
Lưu huỳnh: Triệu chứng rõ nhất là cây không thể tổng hợp sắc tố xanh, phiến lá phai màu và trở nên vàng úa do đường tích trữ nhiều khiến hàm lượng đạm trong phiến lá không thể tổng hợp thành Protein mà tích trữ lại ở bên trong. Khi hàm lượng lưu huỳnh quá nhiều lá trở nên nhỏ dị dạng, hạn chế sự hấp thụ Canxi. Nếu bể thiếu lưu huỳnh có thể thêm lượng nhỏ K2SO4 sau khi những lá còn lại chuyển thành màu xanh thì thêm một lượng S(NH)2.
Kali: Thiếu Kali thì quá trình quang hợp và tổng hợp các sắc tố xanh không thể tiến hành bình thường, trong phiến lá xuất hiện những đốm khô màu nâu đỏ còn những phần cây khác vẫn giữ nguyên màu xanh, giới hạn tương đối rõ. Cách khắc phục là có thể thêm một lượng thích hợp KCL hoặc K2SO4.
Canxi: Triệu chứng chủ yếu là sự sinh trưởng, phát triển của cây bị ngừng đặc biệt bộ phận mầm chồi cây ngừng sinh trưởng hoặc bị biến dạng sau cùng khô héo rồi chết. nguyên nhân chủ yếu là do quá trình hô hấp của cây không tốt, hoocmon sinh trưởng không có chức năng bình thường, tế bào phân chia không bình thường. canxi quá nhiều sẽ làm nhiễu sự hấp thụ Fe, Mg, Mn.
Magie: Triệu chứng chủ yếu la sắc tố xanh của lá không được tổng hợp tác dụng của ánh sáng sẽ bị hạn chế, sự tổng hợp chất đường và Protein cũng bị hạn chế, quá trình hô hấp bị đảo lộn không hấp thụ được lân, gân của lá vàng điều này không giống khi thiếu những nguyên tố khác. Các lá khác cũng bị chuyển thành màu vàng , lá nhọn và bị cuộn tròn lại, cây trở nên yếu và dễ chết. Nếu Magie quá nhiều sẽ bị cuộn tròn. Nồng độ Magie cao sẽ làm giảm nhẹ độc tính.
Sắt: Triệu chứng chủ yếu là quá trình quang hóa bị ngừng trệ, quá trình hô hấp bị đình đốn, phiến lá trở nên vàng. Nếu trường kì thiếu sắt cây sẽ bị chết khô. Trong bể thủy sinh rất dễ thiếu sắt, khi thiếu sắt có thể thêm EDTA để phòng trị. Nếu lượng sắt quá nhiều thì phiến và gân lá sẽ trở thành màu nâu hoặc đen. Phương pháp phòng trị là thay nước để giảm bớt lượng sắt.
Bo: Khi cây thiếu chất Bo nhiều chức năng sinh lý sẽ bị hạn chế, sự tổng hợp vách tế bào bị giảm nhiều, hoocmon sinh trưởng mất cân bằng. trong tế bào nồng đọ Phe-nôn hóa hợp gia tăng sẽ sản sinh độc tố, triệu chứng bệnh không thể hiện rõ ở bên ngoài. Thông thường ban đầu đỉnh mầm chồi cây sẽ bị khô héo, mầm nách phát dục không lâu thì bị chết dẫn đến cây sẽ bị bệnh. Cách khắc phục là có thể thêm một lượng axit Bo 0,05PPm.
Mangan: Biểu hiện của cây thiếu Mangan là sắc tố xanh trong phiến lá không thể tổng hợp làm cho lá hóa vàng, nhưng triệu chứng của thiếu Mangan đắc biệt khác so với thiếu các nguyên tố khác là gân lá vẫn giữ nguyên màu xanh. Nhưng phiến lá ở gân màu xanh giảm dần thẩy rõ. Nước thiếu Mangan có thể thêm một lượng thích hợp dung dịch MnSO4. Nếu vì thiếu Fe mà hạn chế sự hấp thụ Mangan đầu tiên gân lá sẽ đen và không còn màu xanh, trường hợp này bạn có thể thay nướcđể giải quyết.
Kẽm: Cây thiếu kẽm lá sẽ cuộn tròn, gân lá xuất hiện những đốm vằn, lá trở nên dày, cuống lá trở nên ngắn, gốc cây ngắn đi. Cách khắc phục là bạn có thể thêm một lượng 0,02PPm ZnSO4 để phòng trị.
Đồng: Cây thiếu đồng lá non và nhọn sẽ chết còn lá mới mọc sẽ trở nên đen và khô héo, ngọn mầm non sẽ trở nên đen cành vẫn mọc bình thường nếu nghiêm trọng sẽ xuất hiện những đốm đỏ tía. Có thể thêm lượng 0,05PPm CuSO4 để phòng trị.
Tất cả vi khuẩn gây bệnh cho cây là do tính truyền nhiễm, nhưng sự phát sinh bệnh hại cho cây không phải do truyền nhiễm thì đều đơn giản đối với cây. Phi sinh vật và sinh vật ở trong môi trường có quan hệ trực tiếp đối với sự truyền nhiễm của vi khuẩn gây bệnh và sức kháng bệnh của cây. Khi môi trường nước không thuận lợi với sự tăng trưởng của cây như nhiệt đọ quá cao, quá thấp, ánh sáng không đủ, chất dinh dương qua ít hoặc quá nhiều, nồng độ PH có độ cứng không phù hợp…sẽ làm giảm sức đề kháng của cây lúc này sẽ gia tăng cơ hội truyền bệnh của vi khuẩn gây bệnh. Lúc này vi khuẩn gây bệnh sẽ xâm nhập vào thân cây qua lớp biểu bì của cây hoắc xâm nhập qua vết thương của cây hoặc qua quá trình hô hấp của cây. Mỗi loại vi khuẩn đều có con đường xâm nhập nhất định vào cơ thể cây. Khi sức đề kháng của cây thấp hoặc điều kiện môi trường thích hợp thì vi khuẩn sẽ phát triển nhanh và số lượng ngày càng nhiều. Đại bộ phận vi khuẩn gây bệnh đều có tính truyền nhiễm nhưng cũng có một số loại vi khuẩn có khả năng gây ô nhiễm cục bộ lại có khả năng truyền nhiễm cho cả gốc cây. Vi khuẩn nhiễm bệnh cục bộ thông thường truyền nhiễm ở các bộ phận như rễ, lá, cành…đến cuối mùa bệnh cũng là lúc từng bộ phận đấy sẽ bị thối rữa, còn vi khuẩn truyền nhiễm cả gốc cây có thể truyền nhiễm ở bất cứ bộ phận nào ở trong nước, đến cuối mùa bệnh hại toàn cây sẽ bị thối rữa mà chết.
v Bệnh do vi khuẩn gây hại có mấy loại sau:
§ Chân khuẩn
Chân khuẩn có thể trực tiếp xuyên thẳng vào thân cây hoặc xâm nhập vào thân cây qua quá trình hô hấp của cây hoắc cây bị thương. Sự xuất hiện của vết thương không những tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập mà còn cung cấp dưỡng chất có lợi đối với sự sinh trưởng của vi khuẩn, từ đó tăng nhanh tốc độ phá hoại cây. Những vết thương do cắt cây, trồng gốc cây mới, do cá cắn đều có lợi cho sự xâm nhập của chân khuẩn. Khi thể khuẩn xâm nhập vào cây sẽ làm cản trở quá trình hoạt động của tế bào cây khiến cho hoạt động trao đổi chất mất đi sự cân bằng từ đó xuất hiện sự biến đổi về hình thái bên ngoài như vàng lá, vằn lá và thối rữa…
Khi cây bị nhiễm chân khuẩn thường không có biện pháp nào để điều trị bệnh. Vì vậy trọng điểm của phương pháp phòng trị bệnh hại là tìm biện pháp phòng trừ lấy nhiễm hiệu quả: tiêu diệt tận gốc hoắc loại bỏ chỗ nhiễm bệnh để phòng trừ bệnh hại an toàn, hoặc tạo môi trường sinh thái tốt để nhăn bệnh hại phát sinh từ môi trường bê.
§ Vi khuẩn, vi trùng.
Vi khuẩn cũng xâm nhập vào bên trong cây khi cây bị thương hoặc thông
qua quá trình hô hấp của cây
Phương thức lan truyền của vi khuẩn ở trong nước với chân khuẩn hoàn toàn khác nhau. Vi khuẩn không thể sản sinh ra bao tử mà vi khuẩn già chủ yếu dựa vào khả năng của bản thân mà làm cho cây bị lây nhiễm. Ngoài ra, nuôi thêm động vật cũng là con đường truyền nhiễm, ví dụ như ốc sên có thể truyền nhiễm vi khuẩn từ cây này sang cây khác Đa số vi khuẩn trước khi tìm chỗ kí sinh mà gặp môi trường thuận lợi như nhiệt độ, các chất dinh dưỡng, độ PH vừa phải thích hợp cho sự sinh tồn của vi khuẩn thì mặc dù không có vật kí sinh nhưng vi khuẩn vẫn sống tự do trong môi trường nước. Vi khuẩn sau khi xâm nhập vào thân cây, phải chăng là có thể truyền nhiễm bệnh cho thân cây và phát bệnh nhanh chóng điều này chịu ảnh hưởng của điều kiện của thân cây và môi trường sinh sống. Nhiệt độ, chất dinh dưỡng trong nước là nhân tố quan trọng để hạn chế quá trình hô hấp của cây và vi khuẩn gây bệnh phát triển nhanh chóng. Nhưng nếu cây sinh trưởng nhanh, sự phát triển của vi khuẩn sẽ bị khống chế hoặc cây sẽ tiết ra chất làm chết vi khuẩn. Nếu vi khuẩn gây bệnh chiếm ưu thế nó sẽ tìm mọi cách phá hoại cây. Có loại vi khuẩn có thể sử dụng dung môi để cởi bỏ lớp vách tế bào của cây, xâm nhập vào khe hở giữa tế bào làm cho cây có triệu chứng bị thối rữa. Có loại vi khuẩn tiết ra chất độc làm nứt tế bào của cây, chỗ bị nhiễm khuẩn sẽ nhanh chóng bị chết, triệu chứng thể hiện bên ngoài chủ yếu là vàng hóa, vằn lá, mục thối rữa, tàn héo. Mặc dù vi khuẩn gây bệnh dễ bị thuốc hóa học tiêu diêt, nhưng bệnh hại mà nó gây ra lại rất khó phòng trị. Măc dù đã diệt trừ tận gốc nhưng trong nước vẫn có thể tồn tại một lượng lớn vi khuẩn gây bệnh. Dùng lượng nước vừa phải Clo an toàn đối với cây hoặc tia tử ngoại để diệt chết vi khuẩn mới có thể tiêu diệt hết vi khuẩn trong nước.
Siêu vi trùng, vi rút.
Không có khả năng xâm nhâp trực tiếp vào cây ở trong nước, chỉ cần cây không bị thương siêu vi trùng rất khó lây nhiễm. Nhưng nếu cắt tỉa cây hoặc là trong nước tồn tại các loại cá, tôm, ốc dùng cây làm thức ăn nó sẽ là trung gian truyền nhiễm.
§ Bệnh lây nhiễm
siêu vi trùng ở cây nếu không có điều kiện kinh tế thì không có khả năng chữa trị chỉ có thể lấy dự phòng làm chính. Phòng trừ cây bị thương giảm thiểu siêu vi trùng có cơ hội từ miệng vết thương truyền nhiễm bệnh. Nên thường xuyên thay nước để siêu vi trùng sẽ bị pha loãng khi thay nước. siêu vi trùng sẽ không có khả năng gây bệnh truyền nhiễm cho cây nếu như ở trong nước có nồng độ giới hạn siêu vi trùng.